Een pan zonder teflon, de zogenaamde seasoned pan. Ik ben een paar jaar geleden met bijna al mijn antiaanbakpannen overgestapt en ik heb er geen moment spijt van gehad.
Waar bij een gewone antiaanbakpan de teflonlaag altijd beschadigt, is dat bij deze pannen anders. En mocht de laag toch beschadigen door verkeerd gebruik, herstel je hem gewoon zelf met een beetje zonnebloemolie.
In dit artikel vertel ik je uit eigen ervaring waarom ik deze pannen dagelijks gebruik en wat de voordelen én nadelen zijn
Waarom teflon altijd slijt. Dit is het alternatief.
Je herkent het vast. Je koopt een nieuwe antiaanbakpan, hij werkt perfect. Na een paar maanden bakt hij al meer aan en zie je krasjes en plekken waar de teflonlaag loslaat. Een chemische anti-aanbaklaag als teflon wordt alleen maar zwakker.
Het alternatief is een pan zonder teflon met een natuurlijke antiaanbaklaag die juist sterker wordt hoe vaker je hem gebruikt. Dit zijn de seasoned pannen, ook wel ingebrande plaatstalen of carbon steel pannen genoemd.
Wat is een seasoned pan?
Een seasoned pan is meestal gemaakt van koolstofstaal of plaatstaal. In de fabriek wordt de pan ingesmeerd met een dun laagje natuurlijke olie, zoals lijnzaadolie, en verhit tot zeer hoge temperatuur. Dit is voor het inbranden van de olie in het metaal. Dat klinkt raar, maar werkt perfect.
Dit proces van inbranden heet seasoning. Het resultaat is een keiharde, zwarte antiaanbaklaag van natuurlijke olie. Dus 100% zonder PFAS, PTFE of teflon.
Zoek je dus een antiaanbakpan zonder teflon, dan zoek je eigenlijk een ingebrande pan.
Tip: Wil je zelf starten met een pan zonder teflon? De instappers van plaatstaal zijn al heel goed en niet duur. Ik ben zelf begonnen met een betaalbare plaatstaal koekenpan zonder teflon. Op Bol.com is zijn diverse pannen te vinden.
De antiaanbaklaag wordt steeds sterker!
Dit is het grote verschil met een pan met teflon. Bij het inbranden en dagelijks gebruik [op de juiste manier] hecht de olie zich aan het metaal.
Iedere keer als je bakt met een beetje zonnebloemolie, wordt die antiaanbak laag dikker en gladder. Waar een teflonpan slijt, wordt een seasoned pan dus alleen maar beter. Na een paar maanden kun je zelfs met een metalen spatel bakken zonder problemen. Bij teflon ondenkbaar. Natuurlijk moet je wel rustig aan doen met een metalen spatel in de pan zodat je de antiaanbaklaag niet teveel beschadigt, maar het kan bij deze pannen helemaal geen kwaad.
Hoe goed bakt een pan zonder teflon?
Verrassend goed. En deze pannen kunnen veel heter worden dan teflon. Een teflonpan mag niet boven de 260 graden komen, maar een plaatstalen pan zonder teflon kan zonder problemen worden verwarmd tot ongeveer 315 graden.
Let wel: zuur is de vijand. Meer daarover bij de nadelen.
Schoonmaken van een pan zonder teflon: even afspoelen
Hier gaat het bij de meeste mensen mis. Een seasoned pan moet je anders behandelen zodat je pan inderdaad een leven lang meegaat.
Regel 1: Afspoelen, absoluut niet afwassen met zeep
Laat de pan even afkoelen tot hij lauw is (Let op: niet gloeiend heet onder de kraan) en spoel hem af onder heet water met een afwasborstel of spons. Geen zeep, geen afwasmiddel. Zeep breekt de ingebrande olielaag af waardoor de antiaanbakfunctie verdwijnt.
Hoe simpel kan afwassen zijn? Gewoon zonder zeep onder de hete kraan.
Regel 2: Direct afdrogen en dun invetten
Na het afwassen van de seasoned pan onder de hete kraan, moet je de pan meteen goed afdrogen. Als de pan helemaal droog is, dan smeer je de pan aan de binnenkant in met een superdun laagje olie. Zonnebloemolie is hier perfect voor. Dit laagje olie moet zo dun zijn dat je het vrijwel niet ziet. Dit helpt de volgende keer weer met net sterker maken van de antiaanbaklaag omdat het de ingebrande laag iets verdikt.
Een tip hierbij:
De pan kan wel roesten. Het is daarom belangrijk om ervoor te zorgen dat deze seasoned pan echt helemaal droog is, voordat je de olie erop smeert. Dus droog hem meteen goed af na het afspoelen onder de hete kraan, zodat het laatste beetje water snel verdampt omdat de pan nog warm is. Smeer hem daarna in met een superdun laagje zonnebloemolie voordat hij volledig is afgekoeld.
Regel 3: Toch aangekoekt? Gebruik grof zout
Aangekoekt door verkeerd gebruik? Doe wat grof zout in de pan en schrob met een spons of keukenpapier. Zout is een natuurlijke schuurmiddel dat de laag niet beschadigt. Daarna weer afspoelen en invetten. Ik heb dit nog nooit nodig gehad.
Gaat een seasoned pan een levenlang mee?
Een goede seasoned pan kan bij het juiste gebruik een levenlang meegaan. Dit is anders bij antiaanbakpannen met teflon omdat de teflonlaag slijt. Dit natuurlijk alleen bij het juiste gebruik van de seasoned pannen. Zie de punten hierboven.
Mocht je de antiaanbaklaag van een seasonedpan beschadigen door per ongeluk toch af te wassen met zeep, dan is de antiaanbaklaag heel simpel door jezelf te herstellen.
Herstellen van de antiaanbaklaag van een pan zonder teflon
Is je antiaanbakpan met teflon beschadigd? Dan is hij kapot. Bij een pan zonder teflon herstel je hem heel simpel zelf in 10 minuten.
Stap 1: Goed schoonmaken
Spoel de pan goed af onder heet water met een borstel. Gebruik eventueel een zachte schuurspons om alle losse delen te verwijderen. De bodem wordt weer wat lichter van kleur, dat is normaal en kan dus geen kwaad.
Stap 2: Helemaal droog maken
Droog de pan met keukenpapier tot er bijna geen zwarte aanslag meer vanaf komt. De pan moet kurkdroog zijn.
Stap 3: Insmeren en inbranden
Doe een beetje zonnebloemolie op keukenpapier en wrijf de hele binnenkant superdun in. Neem daarna eventueel een droog vel en wrijf nog een keer na, zodat er echt bijna niets meer op zit.
Zet de pan op middelhoog vuur (bij inductie eerst stand 5, na 2 minuten stand 7). Na een paar minuten gaat de pan walmen. Dit is het teken dat de olie inbrandt. De kleur van de pan wordt donkerbruin tot zwart. Ook dit hoort. Laat de pan 2-3 minuten walmen tot het minder wordt. Zet je gas uit, wrijf de pan goed schoon met keukenpapier en laat afkoelen. Vlak voor hij koud is nog één keer dat super dunne laagje zonnebloemolie aanbrengen en klaar. Herhaal eventueel nog een keer voor een extra sterke laag.
Pas bij het schoonwrijven van de pan goed op dat je niet je handen brandt. Ik spreek uit eigen ervaring!
Heeft een seasoned pan ook nadelen?
Ja, eerlijk is eerlijk. Niets is perfect, dus ook een pan zonder teflon niet.
- Geen eten in laten staan: Bakken en de pan leegmaken. Laat je stoofpot er niet in afkoelen om later weer op te warmen, dat tast de laag aan. Ik spreek uit ervaring.
- Zuur voedsel vraagt extra zorg: Tomaat, citroen, limoen, wijn hebben een hoge zuurgraad. Kook je ermee, haal het gerecht er dan direct uit en maak de pan meteen schoon. Zure gerechten tasten ook de antiaanbaklaag aan.
- Kan roesten: De pan is van staal. Altijd droog en dun ingevet opbergen. Nooit laten weken in water. Zorg echt dat de kan kurkdroog is voor je hem invet en wegzet.
- Niet laten weken: Schoonmaken doe je direct, niet een nachtje laten weken. Bij goed gebruik is laten weken ook helemaal niet nodig omdat er niets aanbakt.
Verschil: seasoned pan zonder teflon vs. antiaanbakpan met teflon
Antiaanbaklaag van een pan zonder teflon:
- Pan zonder teflon (seasoned):Natuurlijke, ingebrande olie. Wordt sterker met gebruik.
- Antiaanbakpan met teflon: Chemische PTFE / PFAS coating. Slijt met gebruik.
Hittebestendig:
- Pan zonder teflon (seasoned): Zeer hoog, perfect voor dichtschroeien
- Antiaanbakpan met teflon: Max ∼260°C, daarna komen schadelijke dampen vrij
Duurzaamheid:
- Pan zonder teflon (seasoned): Kan een leven lang mee
- Antiaanbakpan met teflon: Beperkte levensduur, 1-3 jaar
Herstelbaar:
- Pan zonder teflon (seasoned): Ja, zelf te doen in 10 minuten met zonnebloemolie
- Antiaanbakpan met teflon: Nee, beschadigd is kapot
Onderhoud van een pan zonder teflon:
- Pan zonder teflon (seasoned): Afspoelen zonder zeep, drogen, dun invetten
- Antiaanbakpan met teflon: Kan in de vaatwasser, maar wel kwetsbaar
Nieuwsgierig geworden? Bekijk een aantal pannen op Bol.com. Let op dat je naar de pre-seasoned pannen kijkt.
Conclusie: is een pan zonder teflon iets voor jou?
Wil je een gezonde, duurzame pan zonder PFAS die alleen maar beter wordt en die je nooit meer hoeft weg te gooien? Dan is een seasoned plaatstalen pan zonder teflon de beste keuze.
Hij vraagt iets meer aandacht bij schoonmaken dan een teflonpan, maar je krijgt er een pan voor terug die een leven lang meegaat en beter bakt dan teflon ooit deed.
Disclaimer: Dit artikel is geschreven uit eigen ervaring. Lees altijd de gebruiksaanwijzing van jouw specifieke pan, per merk kan het onderhoud iets verschillen.